Du mußt dein Leben ändern. Vandaag in DSAvond

Ik weet het nu bijna zeker: het mondmasker is een schending van de mensenrechten. Op een lange treinrit van Gent naar Berlijn — meer dan achtenhalf uur (de Duitse spoorwegen zijn niet meer wat ze geweest zijn) — werd het verplichte mondmasker na enige tijd een martelwerktuig. Waterboarding kon zo erg niet zijn, meende ik. … Doorgaan met het lezen van Du mußt dein Leben ändern. Vandaag in DSAvond

Heimat als nachtmerrie

  De afgelopen paar jaar heb ik zoveel Duits gelezen, gesproken en gehoord dat ik me er soms op betrap in het Duits over iets na te denken. Nog steeds niet grammaticaal correct. Zelfs wanneer ik niet luidop spreek, frommel ik in mijn gedachten naamvalsuitgangen weg. De afgelopen weken ben ik volop bezig geweest met … Doorgaan met het lezen van Heimat als nachtmerrie

Huis

‘Wie vaak verhuist kent de diepgaande verbazing in steeds andere ruimten opnieuw zichzelf te zijn en niet een ander te worden’, schreef Anneke Brassinga in Hapschaar, een prachtig boek dat verscheen in het jaar dat ik naar Gent verhuisde (1998). ‘Wie honkvast is begrijpt niet dat wonen een leergang is. Afscheid nemen, pathetisch gezegd, laten … Doorgaan met het lezen van Huis

Feitenroman

Wat is een ‘Tatsachenroman’, vroeg ik me af toen ik de achterflap van Eugen Ruge’s nieuwste roman Metropol (2019) las. Een ‘feitenroman’? Het is natuurlijk niet moeilijk om te bedenken dat het daarbij gaat om een roman (begrepen als: fictioneel verhaal) gebaseerd op historische feiten (begrepen als: waarheid?). Zoiets als een historische roman, denk ik, … Doorgaan met het lezen van Feitenroman

Dagen in Berlijn 14 (slot): Zur Insel

Als ik terugrijd vanuit Berlijn naar Gent ruik ik de sigarettenrook van de avond daarvoor. Achter mijn stoel hangt mijn in de Humana gekochte 'sakko' van Christian Berg, en hij ruikt alsof hij toebehoort aan de kettingroker die ik ooit was. Ik verbeeld me dat ook uit mijn haar sigarettenrook opstijgt. Mijn keel is rauw. … Doorgaan met het lezen van Dagen in Berlijn 14 (slot): Zur Insel

Dagen in Berlijn 13: Brel en Demarczyk

Hier in Berlijn gaat om vier uur ’s middags de zon onder. In de grote winkelstraten hangen alweer lichtslingers onder de arcaden en in Dussmann staat een grote kerstboom. Her en der in de stad bereidt men zich voor op kerstmarkten, terwijl in de Edeka op de Sundgauer Straße al minstens een maand Lebkuchen in … Doorgaan met het lezen van Dagen in Berlijn 13: Brel en Demarczyk

Dagen in Berlijn 12: Fragebogen

Het Cosima-Filmtheater ligt aan de Varziner Platz, vlakbij de ingang van S-Bahnhof Bundesplatz. Als ik binnenkom heb ik, net als bij Moviemento destijds, het gevoel in een andere tijd te stappen — niet in een kraakpand uit de jaren tachtig, maar in een provinciale bioscoop uit de jaren zestig. Ik wil een flesje chocomel. Ik … Doorgaan met het lezen van Dagen in Berlijn 12: Fragebogen

Dagen in Berlijn 11: Pflicht

De meeste Berlijners lopen snel. Grote passen. Op S-Bahnstations word ik links en rechts voorbijgelopen, ook door wat me leeftijdsgenoten lijken te zijn, of zelfs door kranige nog oudere lieden dan ik. Ik kijk altijd wat meewarig naar joggende mensen, naar mensen die in de vele parken die Berlijn rijk is aan allerlei daar opgestelde … Doorgaan met het lezen van Dagen in Berlijn 11: Pflicht

Dagen in Berlijn 10: Nevel

Soms hangt er nevel boven de sporen van S-Bahnhof Sundgauer Straße. En als ik vanuit Charlottenburg via Nikolassee terugspoor naar waar ik nu al weken verblijf, heb ik zelfs wel eens het gevoel dat ik Berlijn uitrijd. Alsof ik zelfs hier niet meer ben. Het stuk van station Grunewald naar Nikolassee moet één van de … Doorgaan met het lezen van Dagen in Berlijn 10: Nevel

Dagen in Berlijn 9: De Unrechtstaat en Badass Female Guitarists

Bij de Brandenburger Tor is men er klaar voor: de viering van dertig jaar Mauerfall morgen. Er zijn podia gebouwd, de Brandenburger Tor is vanaf de Straße des 17.Juni nog nauwelijks te zien. Boven het wegdek hangt een in de wind ritselend en bewegend tapijt van meer dan 100.000 beschreven stukjes zeildoek. Het is een kunstwerk … Doorgaan met het lezen van Dagen in Berlijn 9: De Unrechtstaat en Badass Female Guitarists

Dagen in Berlijn 8: Deckel

Moviemento is een kleine bioscoop op de Kottbusser Damm, op de grens van Kreuzberg en Neukölln. Men vertoont er de meer alternatieve films en documentaires, men organiseert er het Pornfilmfestival Berlin, maar ook de laatste Tarantino behoort tot het repertoire, de film waarvoor wij — vrouw, dochter en ik — gekomen zijn. Je mag ervan uitgaan … Doorgaan met het lezen van Dagen in Berlijn 8: Deckel

Dagen in Berlijn 7: Drei Frauen aus Deutschland

Het Deutsche Theater in de Schumannstraße oogt bij binnenkomst een beetje stijfjes. Het interieur in de hal, waar een man achter een standje wijn en water verkoopt, doet vermoeden dat het theater recentelijk herbouwd is in negentiende eeuwse stijl. Alles oogt nagemaakt. Dat is niet zo. Maar misschien dat de bewoners van dit theater zelf … Doorgaan met het lezen van Dagen in Berlijn 7: Drei Frauen aus Deutschland

Dagen in Berlijn 6: Herrlich

Op de hoek van de Bergmannstraße en de Schenkendorfstraße is een antiquariaat waar je voor minder dan twintig euro nog naar huis gaat met een stapel boeken. Ik kocht er gisteren onder andere voor vijf euro de Sämtliche Werke van Friedrich Hölderlin, een dundrukuitgave, uitgegeven door Friedrich Beißner, uitgekomen bij Insel Verlag in 1961. 1343 … Doorgaan met het lezen van Dagen in Berlijn 6: Herrlich

Dagen in Berlijn 5: Ich bin kein Tourist

Toerist wil ik natuurlijk niet meer zijn. Afgelopen weekend stond in de SZ een artikel waarin correspondenten buitenland van de krant schreven over wat ze in den vreemde misten. ‘Heimat finden’ heette het. Geen vlagvertoon, niet ‘de normen en waarden’, of de slogans waarmee nationalisten gewoonlijk op de proppen komen, inclusief de claim dat ‘iedereen’ … Doorgaan met het lezen van Dagen in Berlijn 5: Ich bin kein Tourist

Dagen in Berlijn 4: Blase

Ik moet oppassen wat ik zeg. Per slot van rekening zit ik hier in Berlijn in een uitzonderlijke positie. Het is een soort residentie, zij het zonder ondersteuning van welk fonds dan ook maar. Een residentie als vriendendienst. Ik verzorg de planten, de post, ik houd het appartement schoon; ik bewoon, zodat de eigenaar zelf … Doorgaan met het lezen van Dagen in Berlijn 4: Blase

Dagen in Berlijn 3: Sie in Zieckau

Over ‘Du’ en ‘Sie’ ging het. We zaten in een Indisch restaurant in Steglitz, een wijk drie S-Bahnstations van Sundgauer Straße verwijderd. Ik was die dag met Uwe Neumann en Ian Melrose meegereisd naar Zieckau, een vlekje ongeveer 90 kilometer ten zuiden van Berlijn, afhankelijk van waar je ‘Berlijn’ laat beginnen. Voor ons was het … Doorgaan met het lezen van Dagen in Berlijn 3: Sie in Zieckau

Dagen in Berlijn 2: Daniela Dahn

Een andere Kiez. Schönhauser Allee, de kruising met de Ebenswalder Straße, Pappel- en Kastanienallee. België is niet het enige land met hopeloos ingewikkelde kruispunten. Als ik in U-Bahnhof Ebenswalder Straße uitstap, ben ik gedesoriënteerd. Het metrostation bevindt zich daar boven straatniveau. Eenmaal op straat loop ik de verkeerde kant op. Na 500 meter dan toch … Doorgaan met het lezen van Dagen in Berlijn 2: Daniela Dahn

Dagen in Berlijn 1: Eigen Kiez eerst.

‘Nach Zehlendorf, was?’ vraagt iemand uit het gezelschap waarmee ik de avond heb doorgebracht in een restaurant met een hoogst onduidelijke identiteit en dito menukaart. Tex-Mex, meldt TripAdvisor, maar we zitten onder een portret van Che Guevara — eens een keer níét het beroemde Korda-portret, maar een foto die juist door de beroemdheid van Alberto … Doorgaan met het lezen van Dagen in Berlijn 1: Eigen Kiez eerst.

Overtuiging versus welbevinden. In DSAvond (en in de papieren krant op 21/9).

Het mooie aan iemand als Greta Thunberg is dat ze alle complimenten die ze krijgt als postergirl van de klimaatbeweging (zoals nu weer in de VS) van de hand wijst en de vleiers steeds terugvoert naar de kwestie: het gaat niet om mij, het gaat om het klimaat. Doe nou eens iets! Wat er gedaan … Doorgaan met het lezen van Overtuiging versus welbevinden. In DSAvond (en in de papieren krant op 21/9).

Gelijk is niet hetzelfde. In DSAvond.

In de jaren zeventig en tachtig van de vorige eeuw was het voor mij als scholier en later als student vanzelfsprekend: dat vrouwen en mannen gelijke rechten hadden, dat homoseksualiteit de normaalste zaak van de wereld was, dat we milieubewust dienden te zijn. Ik was, als vrijwel iedereen toen, links, ervoer mijn eigen leefwereld niet … Doorgaan met het lezen van Gelijk is niet hetzelfde. In DSAvond.