Dagen in Berlijn 1: Eigen Kiez eerst.

2880px-S-Bahn_Berlin_SundgauerStr_04-2015

‘Nach Zehlendorf, was?’ vraagt iemand uit het gezelschap waarmee ik de avond heb doorgebracht in een restaurant met een hoogst onduidelijke identiteit en dito menukaart. Tex-Mex, meldt TripAdvisor, maar we zitten onder een portret van Che Guevara — eens een keer níét het beroemde Korda-portret, maar een foto die juist door de beroemdheid van Alberto Korda’s foto maakt dat bijna niemand ziet dat de afgebeelde persoon wel degelijk Che Guevara is. Wat verderop hangen nog Salvador Allende en Pablo Neruda. Chili dus. Maar de kleine man met de wat hoge stem die ons bij het afrekenen nog een gratis glaasje tequila voorzet, komt uit Cuba. ‘Wurde dieses Restaurant nicht von Russen übernommen?’ vraagt iemand. ‘Das kommt erst noch’, grijnst de ober. ‘Dann gibt es hier auch noch Borschtsch‘.

‘Ja, Zehlendorf,’ zeg ik, ‘Sundgauer Straße’.

Hij kijkt me spottend aan.

‘Es gibt dort eine Edeka’, zeg ik. Ik speel het spel mee: een supermarkt als bewijs dat er in Zehlendorf best wel iets te doen is. In zijn ogen moet het zo ongeveer de laatste wijk zijn waar je wil wonen als je enigszins mondain bent, jezelf ziet als iemand die ’s avonds theaters bezoekt, concerten bijwoont, tentoonstellingen en boekpresentaties in (natuurlijk) de kleinere boekhandels met een interessant aanbod. Iemand die daarna nog een glas drinkt in een kroeg die nog net aan gentrificatie is ontsnapt, al lijkt je eigen aanwezigheid eerder het bewijs van het tegendeel. Maar de prijzen zijn nog democratisch en onder de gasten zijn er nog voldoende die aan het etablissement de schijn van authenticiteit verlenen. Of iemand die in een Chileens restaurant belandt met een kaart die met recht de wereldkeuken in de aanbieding heeft, zoals hier, in Charlottenburg, op een steenworp van de Trinitatis-Kirche op de Karl-August-Platz. Ik begrijp het volkomen, want zo zie ik mezelf ook graag.

We komen met zijn allen van een concert elders, een cd-presentatie van Kelpie, een duo muzikanten — Kerstin Blodig (van oorsprong een Noorse) en Ian Melrose (van oorsprong een Schot), ik ken hen van eerdere bezoeken aan Berlijn — voor de gelegenheid aangevuld met een, overigens fantastische bassist (Martin Lillich). Folk. Traditionele liederen uit Scandinavië en Schotland aangevuld met hedendaagse eigen composities en een enkele cover. De vertolking van Gershwins ‘Summertime’ door Kerstin zal ik niet snel vergeten. Je denkt dat je de meeste variaties van dat lied nu wel hebt gehoord, maar zij wist er (met Ian op gitaar) iets van te maken dat ik zo nog niet kende (nog even afgezien van de met een steelse glimlach gezongen feministische variant: ‘You’re mommy’s rich / and your daddy’s good-looking’).

70383848_2689854237704880_125983253491351552_o

Het concert vond plaats in de gotische zaal van de Zitadelle in Spandau, en het lag voor de hand dat we daarna naar Charlottenburg zouden gaan — want daar komt bijna iedereen vandaan. Eigen Kiez eerst. Vandaar de wat meewarige blikken als ik zeg naar Zehlendorf terug te moeten. Het bewijst nog maar eens wat ik eerder vaststelde: dat Berlijners hun stad vooral beleven vanuit hun eigen wijk, waardoor, in dit geval, Berlijn Charlottenburg is en Charlottenburg Berlijn. Er is voor Zehlendorf, Steglitz, Dahlem en andere wijken gewoon geen plaats. ‘Weit entfernt’ — en men begint over de S- en U-Bahn die men nemen moet, waar men het beste overstapt en hoe vaak dat wel niet moet; en dat men er wel eens geweest is, maar dat het er ‘scheußlich’ was.

Als het om Zehlendorf gaat, is dat bepaald overdreven. ‘Spießig’ misschien, kleinburgerlijk, een wat slaperige, zeer groene woonwijk. Als je van het S-Bahnstation Sundgauer Straße noordwaarts wandelt, de Berliner Straße oversteekt en vervolgens nog de Clayallee, kom je in een wijk terecht met gigantische huizen en villa’s, met tuinen die zich tot aan Grunewald lijken uit te strekken, oude eiken en hoge sparren waarin roestrode eekhoorntjes rondsprinten, drukdoende hun wintervoorraad aan te leggen. ‘Scheußlich’ kun je dat niet noemen. Rijk en voornaam. En de bewoners ontbreekt het op hun beurt niet aan enig chauvinisme.

Lieve Pillen, een Vlaamse die al jaren als gids in Berlijn werkt, vertelde me een dag eerder dat ze een klusjesman had die geen werk meer buiten Zehlendorf aannam. Hij had dat niet nodig; hier was het goed. Haar toon was enigszins defensief. Om maar te zeggen: Zehlendorf boven. Ik was bij haar thuis, in één van die prachtige huizen, uitgenodigd door Piet de Moor voor een afscheidsetentje te zijner ere; hij vertrok voor een paar maanden naar het buitenland. Aan tafel: hoofdzakelijk Vlamingen die hier in Berlijn wonen en werken, één Hollandse, en één Duitser. Vanwege die laatste gast sprak het gezelschap vooral Duits met elkaar, al werd dat soms vergeten. Men kent elkaar onder andere van de Vereniging voor cultuur van de Lage Landen, die om de zoveel tijd een Berlijnse Avonden Salon organiseert. ‘Jeder wird gerne wenn er reinkommt irgendwo in eine Bar oder so begrüßt von irgendwem,’ zingt de oude, inmiddels gestorven Rolph Zacher in een lied dat ‘Du in Berlin’ heet. ‘Ach, guck mal, der kennt die, und die kennt den’. Men is thuis. Omdat men dat zo graag wil.

Ik ben nog ver van het ‘Ich bin ein Berliner’, omdat ik mijn schouders ophaal over de op het laatst daar in het restaurant in Charlottenburg zelfs bijna troostrijke woorden bij mijn vertrek — alsof de reis van de Krumme Straße naar de Sundgauer Straße uiteindelijk een grotere onderneming is dan de reis van Gent naar Berlijn. Dat ik ruim een uur op S- en U-Bahn zal zitten, doet me niks; minder dan wanneer ik een uur met de trein in België van de ene naar de andere plek zou moeten, zo stel ik vast. Ik blijf binnen Berlijn, immers. Wel mis ik mijn overstap van U naar S in de Yorckstraße. De tequila zou een opwekkende werking hebben, had men gezegd, maar in de U-Bahn dommel ik in. Ik schiet wakker op het moment dat de metro Yorckstraße net weer verlaat. Dan maar bij het volgende station de eerste terug nemen en alsnog overstappen op de S-Bahn. Julius-Leber-Brücke, Schöneberg, Friedenau, Feuerbachstraße, Rathaus Steglitz, Botanischer Garten, Lichterfelde West, en dan Sundgauer Straße. Thuis. In Berlijn.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s