Gelijk is niet hetzelfde. In DSAvond.

screenshot_411In de jaren zeventig en tachtig van de vorige eeuw was het voor mij als scholier en later als student vanzelfsprekend: dat vrouwen en mannen gelijke rechten hadden, dat homoseksualiteit de normaalste zaak van de wereld was, dat we milieubewust dienden te zijn. Ik was, als vrijwel iedereen toen, links, ervoer mijn eigen leefwereld niet als een ‘bubble’ (niet in de laatste plaats omdat ook de belangrijke kranten mijn overtuigingen bevestigden) en was dus totaal niet voorbereid op de verschijning van de yuppie, de young urban professional. Mensen van mijn generatie, verdomme, die plotseling met een aktetasje en in kostuum over straat gingen en voor wie geld verdienen een waarde op zich bleek.

Realiteit verandert. Het neoliberalisme brak door en bleek vernielzuchtig: sociale verbanden werden gesloopt, de natuur werd nog verder onttakeld. Twee allerliefste buurjongens verschenen aan mijn deur met gekloven lippen, blauwe plekken en builen: op straat in elkaar geslagen omdat ze homo waren. En — al even onbegrijpelijk — vrouwen verdienden nog steeds minder dan mannen voor dezelfde arbeid. De strijd is nooit gestreden.

Soms kan het dan helpen om van slogan te wisselen. ‘Gelijk loon voor gelijk werk’, bijvoorbeeld. Die eis blijkt eigenlijk in het nadeel van vrouwen te zijn.

Ik las het in Westwärts und nicht vergessen (1997), een boek van Daniela Dahn, een oorspronkelijk Oost-Duitse schrijfster, die het in haar essays veelvuldig heeft over de vijandige, zeg maar gerust schandalige, wijze waarop West-Duitsland de voormalige DDR heeft overgenomen. In dat hoogintelligente, scherpzinnige, maar ondanks alles ook vaak humoristische boek schrijft ze onder andere over haar ‘onbehagen als vrouw’ binnen de nieuwe kapitalistische orde die haar na de hereniging van Duitsland werd opgelegd.

Binnen die orde geldt immers het rentabiliteitsprincipe. En wat blijkt? Vrouwen zijn vanwege maandstonden, zwanger- en moederschap en in het algemeen een grotere vatbaarheid voor ziekte minder rendabel dan mannen. De cijfers die ze geeft gaan over de jaren tachtig en negentig. Ze ziet dan al dat de vereiste flexibilisering van arbeid vrouwen nog meer zal benadelen.

Een vrouw is binnen een kapitalistisch systeem dat vooral op nut en rendement is gericht minder waard om geen andere reden dan dat ze vrouw is. Zolang het rentabiliteitsprincipe heilig is, heeft een werkgever reden een vrouw minder te betalen. De DDR bleek beter op het verschil tussen mannen en vrouwen ingericht dan het westen ooit is geweest. Men kreeg er als vrouw gelijk loon voor ongelijke arbeid; het verschil werd erkend, schrijft Dahn, die er overigens niet op uit is de toenmalige DDR te verdedigen (ze behoorde eind jaren tachtig tot de felste critici).

Het is een eyeopener. We moeten continu de vooronderstellingen blijven bevragen van wat zich als ‘de werkelijkheid’ presenteert. En gelijkberechtiging voor vrouwen is binnen die werkelijkheid niet gediend met wat de vrouwenbeweging zelf vraagt: gelijk loon voor gelijk werk. Het gaat om een gelijkberechtiging die het verschil tussen de seksen erkent en niet bestraft. Gelijk loon voor minder arbeid, dat moet de nieuwe slogan zijn. Alleen zo bereik je rechtvaardigheid. Bedoeld is natuurlijk: weg met het rentabiliteitsprincipe als scherprechter over ons bestaan.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s